Η μαγεία της Χημείας
Ένα podcast που εξερευνά τη μαγεία της χημείας, με θέματα όπως ο διαχωρισμός μειγμάτων. Ο παρουσιαστής, Παναγιώτης Κουτσολέλος, παρουσιάζει επιστημονικές έννοιες με προσιτό τρόπο.
Επεισόδια
Χημικές ποσότητες/Chemical quantities
Το mol - η στίβαξη από πέτρες για να φτιάξουμε λιμενοβραχίονα, δηλαδή έναν μώλο - είναι ο ενδιάμεσος του ορατού κόσμου των πραγμάτων μας με τον αόρατο κόσμο των συστατικών τους. The mol - the stacking of stones to make a jetty, that is, a mole - is the intermediary between the visible world of our things and the invisible world of their components.
Νόμοι των αερίων και καταστατική εξίσωση των ιδανικών αερίων/Gas laws and equation of state
Ο σημαντικός 'Ελληνας ζωγράφος των αρχών του 20ου αιώνα Ιακωβίδης στις σπουδές του στο Μόναχο ξεκίνησε ζωγαφίζοντας τα τέλεια αγάλματα της κλασικής αρχαιόητας, συνέχισε τις σπουδές του με τη βοήθεια παγματικών γυμνών μοντέλων κι ύστερα "ντύνοντας" τα πραγματικά μοντέλα. Για τα αέρια το αρχικό τέλειο μοντέλο περιγράφεται από μια μαθηματική εξίσωση. Αυτή λοιπόν η εξισωση έχει τη θέση τ
Η συγκέντρωση των διαλυμάτων/The concentration of solutions.
Τι είναι η συγκέντρωση ενός διαλύματος και πώς αυτή μεταβάλλεται με την προσθήκη νερού ή ενός άλλου διαλύματος της ίδιας διαλυμένης ουσίας;What is the concentration of a solution and how does it change with the addition of water or another solution of the same solute?
Η Κβαντομηχανική μέσω της Τέχνης/Quantum Mechanics through Art.
Η κβαντομηχανική μέσω της αμφισημίας των ηρώων του Shakespeare, την Πολλαπλή Πραγματικότητα του κυβισμού του Picasso και την Αλίκη στην Χώρα των Θαυμάτων του Carroll.Quantum mechanics through the ambiguity of Shakespeare's heroes, the Multiple Reality of Picasso's cubism and Carroll's Alice in Wonderland.
Το δημιουργικό Σχολείο/The Creative School.
Ένα σχολείο οφείλει να αναπτύσσει πολυδιάσταση δράση με στόχο την ενίσχυση της μάθησης, της δημιουργικότητας, της συνεργασίας και της εξωστρέφειας. Πυλώνες του μοντέλου αποτελούν η διδασκαλία, η χρήση ψηφιακών εργαλείων και η συνεργασία εκπαιδευτικών και μαθητών. Η συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα και η εισαγωγή καινοτομιών. Η συμμετοχή σε συνέδρια κα;ι μαθητικούς διαγωνισμού. Η συνεργαίες κα
Μιλώντας για το Φινλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα/Talking about the Finnish education system.
Όσα είδα, άκουσα και συζήτησα πριν λίγα χρόνια στην Φινλανδία και αποτέλεσαν καλές πρακτικές στο εκπαιδευτικό μοντέλο ενός Σχολείου συμπερίληψης, ανοικτού στην Κοινωνία, που στηρίζεται στη Γνώση, τον Πολιτισμό, την Τέχνη και τον Αθλητισμό.What I saw, heard and discussed a few years ago in Finland constituted good practices in the educational model of an inclusive School, open to Society, based on
Υβριδική Μάθηση και Τεχνητή Νοημοσύνη/Hybrid Learning and Artificial Intelligence.
Σχολείο κι όχι Εκπαιδευτήριο. Ο υλικός κόσμος της φυσικής τάξης του χάρτινου βιβλίου και ο άυλος κόσμος της ψηφιακής τάξης των ηλεκτρονικών αρχείων σε μια άρρηκτη μεταξύ τους σχέση στην μεταμοντέρνα εποχή μας. School, not Education. The material world of the physical classroom of the paper book and the immaterial world of the digital classroom of electronic files in an inseparable relationship in
Συνέντευξη για την υβριδική μάθηση/Interview about hybrid learning.
Μια ραδιοφωνική συντέντευξη για την υβριδική μάθηση κάτω από τους ήχους του Carousel των Χριστουγέννων και των χαρούμενων παιδικών φωνών. A radio interview about hybrid learning to the sounds of the Christmas Carousel and happy children's voices.
Χημικές εξισώσεις και διάστημα/Chemical equations and space.
Μιλώντας με λόγια, τύπους και σχήματα για την πρώτη χημική αντίδραση που έγινε στην επιφάνεια του πλατήτη Άρη αλλά κι εκείνη που γίνεται για να φύγει ο πύραυλος από την έλξη της Γης ώστε να φτάσει τελικά στον μακρινό αυτόν πλατήτη. Speaking in words, formulas and shapes about the first chemical reaction that took place on the surface of the flat Mars, but also the one that takes place to allow the
Πετρέλαιο, πολυμερισμός και πλαστικά/Petroleum, polymerization and plastics.
Γιατί το πετρέλαιο είναι τόσο πολύτιμο για να καίγεται; Πως δύο επιστήμονες, o Ziegler και ο Natta, βάφισαν τον 20ο αιώνα, Αιώνα του Πλαστικού; Why is oil so valuable to burn? How did two scientists, Ziegler and Natta, paint the 20th century the Age of Plastic?
Υδρογονάνθρακες και η καύση τους/Hydrocarbons and their combustion.
Ο πολιτισμός μας βρίσκεται σε επίπεδο μηδέν. Μηδεν γιατί στηρίζεται σε μια ανακάλυψη του Ανθρώπου που χάνεται στα βάθη του Χρόνου. Στη φωτιά. Στην καύση δηλαδή. Κρίμα! Our civilization is at level zero. Zero because it is based on a discovery of Man that is lost in the depths of Time. In fire. In combustion, that is. Too bad!
Σταθερά χημικής ισορροπίας & παράγοντες που επηρεάζουν τη χημική ισορροπία/Chemical equilibrium constants & factors affecting chemical equilibrium.
Πηγαίνοντας από ένα λεωφορείο, που σε κάθε στάση που κάνει στη διαδρομή, ανεβοκαταβαίνει ο ίδιος αριθμός ανθρώπων και μια δεξαμενή νερού που γεμίζει και αδιεάζει με νερό με τον ίδιο ρυθμό, στις σκέψη του Prigozgine για τη συμπεριφορά της ύλης πολύ μακριά από την ισορροπία καθώς πηγαίνει προς αυτή. Και βέβαια, μόνο περιγράφοντας την χημική ισορροπία μέσω μαθηματικών σχέσεων μπορούμε να την αξιοποιή
Χημική ισορροπία/Chemical equilibrium.
Από την εικόνα ενός λεωφορείου που σε κάθε στάση ανεβαίνει και κατεβαίνει ο ίδιος αριθμός ανθρώπων κι εκείνη μιας δεξαμενής που γεμίζει κι αδειάζει με τον ίδιο ρυθμό με νερό, σε ένα χημικό σύστημα στο οποίο αναπόφευκτα συμβαίνουν δύο αντίθετες αντιδράσεις και πως αυτό επηρεάζει την παραγωγικότητά του. From the image of a bus that gets on and off the same number of people at each stop, to that of
Κινητική μελέτη των αντιδράσεων. Μηχανισμός των αντιδράσεων/Kinetic study of reactions. Mechanism of reactions.
Οι επιστήμονες "είδαν" στο εργαστήριο τι συμβαίνει σε ύψος 50 χιλιομέτρων. Ψηλά στη στρατόσφαιρα. "Είδαν" τι θα συνέβαινε, κει πάνω, στο μέλλον. Έπεισαν τους παγκόσμιους πολιτικούς και οικονομικούς παράγονες πριν η ζημιά γίνει μη αναστρέψιμη. Πως άραγε τους βοήθησε η Χημική Κινητική; Scientists "saw" in the laboratory what was happening at an altitude of 50 kilomete
Παράγοντες που επηρέαζουν την ταχύτητα των αντιδράσεων/Factors affecting the speed of reactions.
Γιατί το καρβουνάκι καίγεται με έκρηξη στο θυμιατό; Γιατί κάνουμε πυρετό όταν έχουμε ίωση; Γιατί θέλουμε τα υγρά καθαρισμου να είναι πυκνά; Πως μαγειρεύουμε με μικροκύματα; Ακούμε καταλύτες. Τι είναι και πως λειτουργούν; Αλήθεια,ποια είναι η σχέση της Κίρκης με τα ένζυμα; Why does charcoal burn with an explosion in the censer? Why do we get a fever when we have a cold? Why do we want cleaning liqu
Ταχύτητα αντιδράσεων/Reaction speed.
Βασική αρχή της επιστημονικής σκέψης είναι η παρατήρηση. Παρατηρούμε τριγύρω μας αυτά που συμβαίνουν.Κι αμέσωςμετά αναρωτιόμαστε: Πόσο γρήγορα γίνονται; Μπορούμε να κάνουμε μια μεταβολή να γίνει πιο γρήγορα ή πιο αργά; Κι αν ναι, πως; Μπορούμε να ανακαλύψουμε το μονοπάτι που ακολουθεί αυτή η αλλαγή; Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, αυτή την αναζήτηση.A basic principle of scientific thinking is observation.
Ενθαλπία. Είναι μέσα και θάλπει. Ζεσταίνει και μαλακώνει, όπως λέει το λεξικό/Enthalpy. It's inside and it's warming. It's warming and softening, as the dictionary says.
Η αποτυχία του ανθρώπου να φτιάξει το αεικίνητο, οδήγησε στην σημαντική έννοια της εντροπία και την επιστήμη της θερμότητας, τη θερμοδυναμική. Η θερμότητα, αυτός ο ανοργάνωτος τρόπος μεταφοράς ενέργειας, που εκλέυεται ή απορροφάται σε μια χημική αντίδραση, αποτελεί αντικείμενο αυτού του επεισοδίου. Man's failure to create perpetual motion led to the important concept of entropy and the science
Ώσμωση και ωσμωτική πίεση/Osmosis and osmotic pressure.
Η ώσμωση από μαγείρεμα των οσπρίων και την υδροδότηση άνυδρων νησιών ως την την αξιοποίησή της στη σύνθεση πολυμερών με ορισμένη αρχιτεκτονική και την βοήθειά της στην καταστροφή των βακτηρίων μέσω της πενικιλλίνης και την αιμολυτική αναιμία.Osmosis from cooking legumes and supplying water to arid islands to its use in the synthesis of polymers with a certain architecture and its help in the destr
Ελάττωση τάσης ατμών, ανύψωση σημείου βρασμού και ταπείνωση σημείου πήξεως/Vapor pressure reduction, boiling point elevation and freezing point depression.
Αλήθεια, πώς μαγειρεύοντας μακαρονάδα, ρίχνοντας αλάτι το χειμώνα στους δρόμους και βάζοντας αντιψυκτικό στο αυτοκίνητό μας, παρεμβάνουμε στην εντροπία του Σύμπαντος; Really, how do we interfere with the entropy of the Universe by cooking spaghetti, salting the roads in winter, and putting antifreeze in our car?
Ιξώδες, επιφανειακή τάση και τάση ατμών/Viscosity, surface tension and vapor pressure.
Το ιξώδες, η επιφανειακή τάση και η τάση ατμών μιας υγρής ουσίας επηρεάζουν καθοριστικά τη χρήση της σε εφαρμογές σ' όλο το φάσμα της χημικής βιομηχανίας. The viscosity, surface tension and vapor pressure of a liquid substance decisively influence its use in applications across the spectrum of the chemical industry.
Διαμοριακές δυνάμεις και φυσικές καταστασεις των υλικών/Intermolecular forces and physical states of materials.
Πως η διαμάχη μεταξύ της κίνησης των μορίων ενός υλικού και των μεταξύ των αλληλεπιδράσεων καθορίζει τη φυσική κατάστασή του; Πως αν και κάθε μόριο του υλικού δεν είναι στερεό, υγρό ή αέριο, όλα μαζί βρίσκονται σε κάποιο φυσική κατάσταση; Τι σημαίνει ότι η φυσική κατάσταση στην οποία βρίσκεται υλικό, αναδύεται από την συλλογική συμπεριφορά των μορίων του και δεν είναι χαρακτηριστικό του κάθε μορίο
Διαμοριακές δυνάμεις και διαλυτότητα/Intermolecular forces and solubility.
Γιατί άραγε τα όμοποια διαλύουν όμοια; Πως μπορεί να επηρεαστεί αυτή η διάθεση των ουσιών;Why do similar substances dissolve in the same way? How can this disposition of substances be influenced?
Διαμοριακές δυνάμεις/Intermolecular forces.
Πως από τις καταστατικές εξισώσεις των αερίων και το πείραμα, φτάσαμε στην υπόθεση της ύπαρξης δυνάμεων από απόσταση μεταξύ ατόμων και μορίων. How, from the gas laws of state and the experiment, we arrived at the hypothesis of the existence of forces at a distance between atoms and molecules.
Ο χημικός δεσμός/The chemical bond.
Μεγάλο το ενδιαφέρον για το ποιο είναι το κάτω όριο αναγωγισμού στην μελέτη των έμβιων και μη έμβιων συστημάτων. Τα δομικά σωματίδια της ύλης κινούνται και αλληλεπιδρούν. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν εκείνες οι συζεύξεις των δομικών σωματιδίων της ύλης που για να καταργηθούν απαιτούν 100 ως 1000 kJ/mol. Δηλαδή τον χημικό δεσμό. There is great interest in what the lower limit of reductionism is in
Alkalis.
Alkalis connects the language of the Arabs with that of the Greeks and Romans. The ash from seaweed and ingredients from stones. And Chemistry studies their properties.
The salts
In the time of Homer, the sea was called αλς (als). Anagramming of ancient Greek, in sal for the salt for the salt of Romans and fianlly salt of the English. And from there salarius, that is the salary, in the time of Roman legions, where a part of their salary was given in salt. And finally salary, for English. And of course, the salts in Chemistry and Life.
This episode is the Enlish versi
Τα άλατα/The salts.
Από την ομηρική άλς, δηλαδή τη θάλασσα, που με αναγραμματισμό της έδωσε το sal, το αλάτι δηλαδή των Λατίνων και το salarius, μισθό των Ρωμαίων λεγεωνάριων, στο salt και salary των Άγγλων. Και βέβαια το ψωμί αλάτι, των καρδιακών φίλων. Ιδιότητες και παρασκευές των αλάτων. From the Homeric als, that is, the sea, which by anagrammatization gave it sal, that is, the salt of the Latins and salarius, th
Εξουδετέρωση/Neutralization.
Ίσως η κυρίαρχη αντίδραση στο εργαστήριο. Από τα φάρμακα και την Ιατρική, την βιοτεχνολογία και την γεωργία ως τον έλεγχο των τροφίμων, των ποτών και των καλλυντικών της ομορφιάς. Perhaps the dominant reaction in the laboratory. From drugs and medicine, biotechnology and agriculture to the control of food, drinks and beauty cosmetics.
To pH των διαλυμάτων/The pH of solutions.
Η ανάγκη για γευστική μπύρα γέννησε το pH. Τώρα ακούγεται πολύ συχνά στο ραδίοφωνο, την τηλεόραση και το διαδίκτυο. The need for tasty beer gave birth to pH. It is now heard very often on the radio, television and the internet.
Οι βάσεις στην καθημερινή ζωή/The basics in everyday life.
Από τα αντιόξινα φάρμακα για το έλκος στο στομάχι και το γάλα της μαγνησίας που δίνει ο γιατρός στη γυναίκα που κυοφορεί για την καλύτερη λειτουργία του πεπτικού της συστήματος ως τα αποφρακτικά των νηπτήρων και σωλήνων του υδραυλικού, τα υλικά των οικοδόμων, των εργαζομένων στην παρασκευή του τεχνητού μεταξιού, την επεξεργασία του χαρτίου και του σαπουνιού που έφτιαχναν οι μαμάδες και γιαγιάδες μ
Τα οξέα, από την ξινή γεύση της λεμονάδας ως το BOTOX της ομορφιάς και των ημικρανιών/Acids, from the sour taste of lemonade to the BOTOX of beauty and migraines.
Ο όξινος χαρακτήρας μέσα στα τρόφιμα και τα ποτά, τη μεταλλουργία ως την ομορφιά και την Υγεία. The acidic character in foods and beverages, metallurgy to beauty and health.
Ηλεκτρολύτες και ηλεκτρολυτική διάσταση/Electrolytes and electrolytic dissociation.
Οι ηλεκτρολύτες από την Ιατρική, τη Διαιτολογία και την Προπονητική, ως τη Βιομηχανία και την Νευροεπιστήμη της Νόησης, της Συμπεριφοράς και της Συνείδησης. Electrolytes from Medicine, Dietetics and Coaching, to Industry and the Neuroscience of Cognition, Behavior and Consciousness.
Το Γιατί στην Επιστήμη/The Why in Science.
Ένα επεισόδιο μόνο με "Γιατί" στην Επιστήμη. Με εφαλτήριο αυτά τα "Γιατί", ας θέσει καθένας μας τις δικές του ερωτήσεις κι ας ψάξει για τις απαντήσεις.An episode with only "Why" in Science. With these "Whys" as a springboard, let each of us ask our own questions and search for the answers.
Οινόπνευμα και αλκοολούχα ποτά/Alcohol and alcoholic beverages.
Το κρασί στο Γαλλικό Παράδοξο. Το Μέτρον Άριστον των Αρχαίων Ελλήνων ή με άλλα λόγια: Το φάρμακο, που αν δεν προσέξουμε στη δόση, γίνεται φαρμάκι, του Παράκελσου. Wine in the French Paradox. The Perfect Measure of the Ancient Greeks or in other words: The medicine, which if we are not careful with the dose, becomes a drug, by Paracelsus.
Μέταλλα και κράματα/Metals and alloys.
Από την Εποχή του Λίθου και τη Φωτιά του Τιτάνα Προμηθέα που μας οδήγησε στις λανθανίδες των "έξυπνων" συσκευών μας. From the Stone Age and the Fire of the Titan Prometheus that led us to the lanthanides of our "smart" devices.
Τα αλκάλια/Alkali
Ψάχνοντας μέσα στην al quali από τα φύκια! Searching through the al quali of seaweed!
Η χημική εξίσωση/The chemical equation.
Παρουσιάζοντας μια χημκή αντίδραση με λόγια κι εξισώσεις, αφήνοντας τα μάτια του νου, να βλέπουν προσομοιώματα σωματιδίων να συγκρούονται μεταξύ τους και να δημιουργούνται νέα σωματίδια. Γρήγορα τη συνταγή και στην ... κουζίνα. Presenting a chemical reaction with words and equations, letting the mind's eye see simulated particles colliding with each other and new particles being created. Qui
Η γλώσσα της Χημείας/The language of Chemistry.
Μιλώντας για τις χημικές ουσίες με λέξεις, τύπους και σχήματα. Talking about chemicals with words, formulas and shapes.
Ο Περιοδικός Πίνακας/The Periodic Table.
Ίσως η σπουδαιότερη επινόηση στη μελέτη της Χημείας. Γιατί η ταξινόμηση πληροφοριών παράγει γνώση. Perhaps the most important invention in the study of Chemistry. Because classifying information produces knowledge.
Υποατομικά σωματίδια και ιόντα/Subatomic particles and ions.
Ταξίδι στο κέντρο του ατόμου. Journey to the center of the person.
Άτομα και Μόρια/Atoms and Molecules.
Ατομική Θεωρία του Dalton. Το άτομο και το μόριο. Χημικό στοιχείο και χημική ένωση. Η ατομικότητα των χημικών στοιχείων. Η ανακατανομή των ατόμων σε μια χημική αντίδραση. Dalton's Atomic Theory. The atom and the molecule. Chemical element and chemical compound. The atomicity of chemical elements. The redistribution of atoms in a chemical reaction.
Η χημική αντίδραση/The chemical reaction.
Φαινόμενο. Χημικό φαινόμενο ή χημική αντίδραση. Ηλεκτρολύοντας το νερό. Καίγοντας το διαμάντι. Φτιάχνοντας ασβέστη. Η φωτοσύνθεση. Εξώθερμες και ενδόθερμες αντιδράσεις. Η Αρχή διατήρησης της μάζας σε μια χημική αντίδραση. Phenomenon. Chemical phenomenon or chemical reaction. Electrolyzing water. Burning diamond. Making lime. Photosynthesis. Exothermic and endothermic reactions. The principle of co
Διάσπαση του νερού - Χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία/Water decomposition - Chemical compounds and chemical elements.
Με τη βοήθεια της ηλεκτρολυτικής διάσπασης του νερού έγινε η διάκριση των καθαρών ουσιών σε χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία. Τα στοιχεία διακρίθηκαν σε μέταλλα και αμέταλλα. Τέλος, αναφέρθηκαν οι διαφορές μεταξύ των μειγμάτων, των χημικών ενώσεων και των χημικών στοιχείων. With the help of the electrolytic decomposition of water, the distinction of pure substances into chemical compounds and
Διαχωρισμός μειγμάτων/Separation of mixtures.
Διαχωρισμός των μειγμάτων με εκχύλιση, απόχυση, διήθηση, εξάτμιση, απόσταξη, χρωματογραφία, φυγοκέντρηση και μαγνητικό διαχωρισμό.Separation of mixtures by extraction, decantation, filtration, evaporation, distillation, chromatography, centrifugation and magnetic separation.
